ΙΟΒΕ: 4 στα 5 φτωχά νοικοκυριά καθυστερούν ενοίκια, δάνεια και λογαριασμούς – 80% σε απόγνωση

Η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα πλήττει με ασφυκτική πίεση τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά. Σύμφωνα με μελέτη του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) για τις πολλαπλές πτυχές της ανισότητας, τα νοικοκυριά με εισόδημα κάτω από το 60% του διάμεσου –δηλαδή τα φτωχότερα εισοδηματικά στρώματα– εμφανίζουν διαχρονικά εξαιρετικά υψηλά ποσοστά καθυστερήσεων στις πληρωμές που συνδέονται με τη στέγη και την ενέργεια.

Από 50% σε 80% – Η επιδείνωση μετά το 2020
Το ποσοστό των ευάλωτων νοικοκυριών που αδυνατούν να ανταποκριθούν έγκαιρα σε δάνεια, ενοίκια ή λογαριασμούς κοινής ωφέλειας κινείται ιστορικά μεταξύ 50% και 80%. Ωστόσο, η εικόνα επιδεινώνεται εντυπωσιακά μετά το 2020:

• 2024 και 2025: Οι καθυστερήσεις φτάνουν περίπου στο 77% με 80%.

• Δηλαδή, 4 στα 5 φτωχότερα νοικοκυριά δεν μπορούν να πληρώσουν εγκαίρως.

Πίσω από τα νούμερα κρύβονται άνθρωποι που βλέπουν τους λογαριασμούς να συσσωρεύονται, τα ενοίκια να αυξάνονται και τις δόσεις των δανείων να «τρώνε» κάθε διαθέσιμο ευρώ.

Οι αιτίες – Τριπλή κρίση: ενέργεια, ακρίβεια, στέγη
Η κατάσταση είναι αποτέλεσμα της συσσώρευσης πιέσεων:

• Ενεργειακή κρίση: Το ρεύμα και η θέρμανση απογειώθηκαν, χωρίς ουσιαστική μόνιμη στήριξη για τους φτωχούς.

• Αύξηση κόστους διαβίωσης: Ο πληθωρισμός στα τρόφιμα, τις μεταφορές και τις βασικές υπηρεσίες εξανέμισε το διαθέσιμο εισόδημα.

• Άνοδος στεγαστικών δαπανών: Ενοίκια εκτοξεύθηκαν (ειδικά σε αστικά κέντρα), ταυτόχρονα με την αύξηση των επιτοκίων για στεγαστικά δάνεια.

Οι συνέπειες – Έξωση, διακοπή ρεύματος, υπερχρέωση
Για ένα νοικοκυριό που δαπανά ήδη πάνω από 40% του εισοδήματός του σε στέγαση, μια μικρή αύξηση στα επιτόκια ή στις τιμές ενέργειας σημαίνει αδυναμία πληρωμής. Οι συνέπειες:

• Κινδύνους έξωσης για μη καταβολή ενοικίου.

• Διακοπή ηλεκτροδότησης (και το χειμώνα).

• Πλειστηριασμοί για δάνεια.

Σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες
Η Ελλάδα καταγράφει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά καθυστερήσεων μεταξύ ευάλωτων νοικοκυριών στην ΕΕ. Σε χώρες όπως η Γερμανία ή η Γαλλία, τα ποσοστά κυμαίνονται στο 20-30%, χάρη σε συστήματα κοινωνικής στέγης, ελέγχους ενοικίων και επιδοτήσεις ενέργειας. Εδώ, η πολιτεία περιορίζεται σε προσωρινά μέτρα (π.χ. φθηνό ρεύμα για λίγους μήνες) χωρίς μακροπρόθεσμη στρατηγική.

Συμπέρασμα – 4 στα 5 σημαίνει διάλυση
Όταν τέσσερα στα πέντε φτωχά νοικοκυριά καθυστερούν συστηματικά, μιλάμε για γενικευμένη αδυναμία επιβίωσης, όχι για ατομική ανευθυνότητα. Το κράτος οφείλει να θεσπίσει:

1. Έλεγχο ενοικίων (πλαφόν σε υπερβολικές αυξήσεις).

2. Επιδότηση ενέργειας μόνιμη για τα ευάλωτα νοικοκυριά.

3. Πρόγραμμα κοινωνικής κατοικίας για όσους κινδυνεύουν με έξωση.

Αλλιώς, το 80% θα γίνει 90% – και τότε η κοινωνική έκρηξη θα είναι αναπόφευκτη.

ΙΟΒΕ, Φτώχεια, Καθυστερήσεις, Ενοίκια, Ενεργειακή κρίση