Δημοσιονομικό ξανά στο τραπέζι – Ιταλία, Γαλλία, Γερμανία πιέζουν για «ρήτρα διαφυγής»

Μετά από χρόνια συνεχών κρίσεων –πανδημία, ενεργειακό σοκ, πόλεμο, αμυντικές δαπάνες– η Ευρώπη επιστρέφει σε ένα παλιό ερώτημα: πόσο χρέος μπορούν ακόμη να αντέξουν οι οικονομίες, πριν ξαναρχίσει ο φόβος των δημοσιονομικών αναταράξεων; Το χρήμα δεν είναι πλέον φθηνό. Οι αγορές δεν απορροφούν αδιαμαρτύρητα το κρατικό χρέος. Και τα επιτόκια δανεισμού για πολλές κυβερνήσεις αλλάζουν ριζικά τον τρόπο σχεδιασμού των προϋπολογισμών.

Το παρασκήνιο – Πυκνώνουν οι επαφές για νέα ευελιξία
Το τελευταίο δεκαπενθήμερο, οι ανεπίσημες επαφές ανάμεσα σε οικονομικά επιτελεία και στελέχη της Κομισιόν έχουν πυκνώσει. Η λέξη «ρήτρα διαφυγής» αποφεύγεται ακόμη δημόσια, αλλά πολλές κυβερνήσεις πιέζουν ήδη για ειδικές εξαιρέσεις που θα επιτρέψουν πρόσθετες ενεργειακές δαπάνες χωρίς άμεσες κυρώσεις από το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο.

Η ανησυχία είναι κοινή: η Ευρώπη ίσως υποτιμά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης και τις επιπτώσεις της στη βιομηχανία και την απασχόληση.

Ιταλία – Η πιο επιθετική φωνή
Η Ιταλία κινείται μπροστά. Η κυβέρνηση Μελόνι θεωρεί ότι το ενεργειακό σοκ απειλεί πλέον άμεσα τη βιομηχανική παραγωγή και την ανταγωνιστικότητα. Ζητά μεγαλύτερο δημοσιονομικό χώρο για κρατικές παρεμβάσεις. Στη Ρώμη υπάρχει έντονη ανησυχία ότι η Ευρώπη υποτιμά την κρίση και ότι χωρίς νέα μέτρα στήριξης η πίεση θα περάσει γρήγορα στην απασχόληση και στην κατανάλωση.

Γαλλία – Το πρόβλημα του spread
Η Γαλλία αντιμετωπίζει διαφορετική πρόκληση. Τα υψηλά ελλείμματα, η αδύναμη ανάπτυξη και το αυξημένο κόστος δανεισμού έχουν προκαλέσει έντονο προβληματισμό σε επενδυτές και ευρωπαϊκούς θεσμούς. Το γαλλικό spread (η διαφορά απόδοσης έναντι του γερμανικού ομολόγου) αντιμετωπίζεται πλέον από τις αγορές ως πολιτικός δείκτης σταθερότητας – κάτι αδιανόητο πριν από λίγα χρόνια.

Γερμανία – Αντιστάσεις, αλλά η βιομηχανία πιέζει
Επίσημα, η Γερμανία εμφανίζεται αντίθετη σε μια νέα γενικευμένη χαλάρωση. Αλλά ακόμη και στο Βερολίνο η πίεση από τη βιομηχανία αυξάνεται καθημερινά. Μεγάλες γερμανικές επιχειρήσεις ζητούν μέτρα για το ενεργειακό κόστος και προειδοποιούν για κίνδυνο νέας αποβιομηχάνισης. Το ακριβό φυσικό αέριο και η αβεβαιότητα επηρεάζουν ήδη επενδυτικά σχέδια και παραγωγή.

Η Ελλάδα – Παρακολουθεί στενά
Η ελληνική κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η μεγαλύτερη ανησυχία δεν αφορά μόνο την πορεία του πετρελαίου ή τον πληθωρισμό. Αφορά το ενδεχόμενο η Ευρώπη να περάσει σε μια νέα περίοδο μόνιμης δημοσιονομικής πίεσης, όπου κάθε νέα κρίση θα απαιτεί νέο δανεισμό, νέες παρεμβάσεις και τελικά μεγαλύτερη πίεση στις αγορές ομολόγων. Για την Ελλάδα, που μόλις βγήκε από την επιτήρηση, ένα τέτοιο σενάριο είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο.

Συμπέρασμα
Το δημοσιονομικό τρίγωνο Ιταλίας-Γαλλίας-Γερμανίας «ζεσταίνει» τις Βρυξέλλες. Η συζήτηση για νέα ευελιξία είναι πλέον ανοιχτή, ακόμα κι αν η λέξη «ρήτρα διαφυγής» παραμένει ταμπού. Το ερώτημα είναι αν η Ευρώπη θα προλάβει μια νέα κρίση προτού αυτή εκδηλωθεί – ή θα περιοριστεί πάλι σε …εκ των υστέρων διασώσεις.

Δημοσιονομικό, ΕΕ, Κρατικό χρέος, Επιτόκια, Ιταλία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα