Σύνταξη στα 62 με «τσουχτερό» φόρο – Το νέο σχέδιο φορολόγησης των πρόωρων αποχωρήσεων
Πολυετής θητεία, μεγαλύτερη εξοικονόμηση, μικρότερο κρατικό χρέος – αυτά υπόσχονται όσοι θέλουν να «κρατήσουν» τους εργαζόμενους στην αγορά. Το νέο σχέδιο που επεξεργάζεται το οικονομικό επιτελείο προβλέπει κλιμακωτή φορολόγηση της σύνταξης ανάλογα με την ηλικία εξόδου. Πρόωρη σύνταξη (π.χ. στα 62) σημαίνει… υψηλότερη εφορία. Αντίθετα, παραμονή έως τα 67 οδηγεί σε σχεδόν μηδενική επιβάρυνση. Το μέτρο, όμως, προκαλεί ήδη αντιδράσεις: είναι συνταγματικό να φορολογείσαι περισσότερο επειδή αποχώρησες «νωρίς»;
Το σχέδιο – Πώς θα λειτουργήσει
Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, το νέο πλαίσιο θα ενσωματωθεί σε νομοσχέδιο των υπουργείων Εργασίας, Εθνικής Οικονομίας και Ανάπτυξης που αναμορφώνει τον δεύτερο πυλώνα ασφάλισης (επαγγελματικά ταμεία, ομαδικά ασφαλιστικά προϊόντα).
Βασική καινοτομία:
Κάτω των 62: υψηλός φορολογικός συντελεστής στη σύνταξη.
62-67: σταδιακή μείωση του συμπληρωματικού φόρου.
67 και άνω: σύνταξη ελάχιστα φορολογημένη (σχεδόν «καθαρή»).
Σκεπτικό του υπουργείου: η πρόωρη έξοδος επιβαρύνει το ασφαλιστικό σύστημα, μειώνει τα αποθεματικά και αυξάνει το δημοσιονομικό κενό. Φορολογώντας όσους φεύγουν νωρίτερα, δημιουργείται κίνητρο παραμονής. Από την άλλη, όμως, υπάρχει μία μικρή λεπτομέρεια: οι εργαζόμενοι στα 62 μπορεί να έχουν ήδη συμπληρώσει 35+ χρόνια εργασίας – συχνά σε βαριές και ανθυγιεινές συνθήκες.
Το συνταγματικό ζήτημα – Ισότητα ή διάκριση;
Το άρθρο 4 του Συντάγματος διασφαλίζει την ισότητα των πολιτών έναντι του νόμου. Νομικοί κύκλοι ρίχνουν το «καμπανάκι»: δύο ασφαλισμένοι με ίδια έτη ασφάλισης, ίδιες εισφορές και ίδιο ύψος αποταμίευσης, αν αποχωρήσουν σε διαφορετική ηλικία, θα φορολογηθούν εντελώς διαφορετικά. Αυτή, λένε, είναι αυθαίρετη διάκριση λόγω ηλικίας – εκτός κι αν το κράτος αποδείξει ότι υπηρετείται ένας θεμιτός σκοπός με αναλογικό τρόπο.
Για να είναι συνταγματική η ρύθμιση, πρέπει:
Να υπάρχει αντικειμενικός λόγος (π.χ. η βιωσιμότητα του συστήματος).
Η διαφοροποίηση να μην είναι υπερβολική (αρχή της αναλογικότητας).
Να μην πλήττονται δυσανάλογα συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες (π.χ. χαμηλόμισθοι, εργαζόμενοι σε ανθυγιεινό επάγγελμα).
Η κριτική που ήδη ακούγεται: το κράτος δεν μπορεί να σε «τιμωρεί» επειδή συνταξιοδοτήθηκες νόμιμα στα 62 με 35ετία, ενώ κάποιος άλλος στα 67 με ίδια χρόνια εργασίας παίρνει… φοροαπαλλαγή.
Τα επιχειρήματα υπέρ – Γιατί το εξετάζουν
Το υπουργείο επικαλείται δύο πυλώνες:
Δημοσιονομικός: μεγαλύτερη παραμονή = περισσότερες εισφορές, λιγότερες συνταξιοδοτικές δαπάνες.
Κίνητρα: θέλουν να μετατοπίσουν την καμπύλη συνταξιοδότησης προς τα δεξιά (67+), όπως κάνουν πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Ωστόσο, η διαφορά είναι ότι αλλού χρησιμοποιούνται «πέναλτι» μείωσης της σύνταξης (π.χ. 0,5% ανά μήνα πρόωρης εξόδου) εντός του ασφαλιστικού – και όχι διαφορετική φορολογική κλίμακα. Το φορολογικό μέτρο φαίνεται να είναι ευκολότερο στην εφαρμογή, αλλά νομικά «τραβάει» περισσότερο το σχοινί.
Τι ζητούν οι νομικοί – Όχι «αυθαίρετη» διαφοροποίηση
Προκειμένου να αποφευχθούν μαζικές προσφυγές στο ΣτΕ, η νομοθέτηση πρέπει να συνοδεύεται από:
Σαφή μελέτη κόστους-οφέλους ανά ηλικιακή ομάδα.
Εξαιρέσεις για επαγγέλματα βαρέα και ανθυγιεινά.
Μεταβατικές διατάξεις ώστε όσοι είναι ήδη κοντά στη σύνταξη να μην αιφνιδιάζονται.
Συμπέρασμα
Σε μία χώρα όπου το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται και η γήρανση πληθυσμού καλπάζει, ο διάλογος για την οριακή ηλικία συνταξιοδότησης είναι όχι μόνο θεμιτός αλλά αναγκαίος. Ωστόσο, η απειλή της «φορολογικής τιμωρίας» γι’ αυτόν που επέλεξε (νόμιμα) να φύγει νωρίτερα μπορεί να αποδειχθεί νομικά επισφαλής. Το Σύνταγμα δεν απαγορεύει τη φορολογική διακριτική μεταχείριση, την επιτρέπει μόνο εφόσον είναι λογική, αναλογική και αντικειμενικά δικαιολογημένη. Και γι’ αυτό, θα χρειαστούν πολύ ισχυρά επιχειρήματα. Αλλιώς, οι δικαστικές αίθουσες ετοιμάζονται να γεμίσουν.
Συνταξιοδότηση, Φορολογία, Πρόωρη σύνταξη, Ασφαλιστικό, Εργασιακά, Ηλικιακή διάκριση, Σύνταγμα, ΣτΕ, Νομοσχέδιο
