Λιτότητα: Οι περικοπές δαπανών συρρικνώνουν την οικονομία και αυξάνουν τις ανισότητες
Το «σφίξιμο του ζωναριού» (οι περικοπές στον κρατικό προϋπολογισμό) στις χώρες της ΕΕ μειώνει τον εθνικό πλούτο, αυξάνει την ανεργία και μεγαλώνει το χάσμα ανάμεσα σε πλούσιους και φτωχούς. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία που παρουσιάζει το Social Europe, ακόμα και μια δημοσιονομική προσαρμογή που αντιστοιχεί στο 1% της οικονομίας μπορεί να συρρικνώσει τη συνολική παραγωγή της χώρας κατά περίπου 1,6% μέσα σε τρία χρόνια.
Η διαπίστωση αυτή έρχεται να επιβεβαιώσει αυτό που χιλιάδες νοικοκυριά βιώνουν στην καθημερινότητά τους: η λιτότητα δεν αποτελεί λύση, αλλά βαθαίνει τα προβλήματα που υποτίθεται ότι καλείται να θεραπεύσει. Η οικονομική ζημιά αποδεικνύεται δυσανάλογα μεγάλη σε περιόδους κρίσης, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο ύφεσης και κοινωνικής αποδιάρθρωσης.
Οι τρεις άξονες των επιπτώσεων
Ανεργία και ύφεση
Οι περικοπές δημόσιων δαπανών λειτουργούν ως τροχοπέδη στην οικονομική δραστηριότητα. Όταν το κράτος περιορίζει τις επενδύσεις και τις κοινωνικές παροχές, η αγορά χάνει ρευστότητα, οι επιχειρήσεις περιορίζουν τη δράση τους και οι απολύσεις πολλαπλασιάζονται. Το αποτέλεσμα είναι μια βαθύτερη και παρατεταμένη ύφεση που πλήττει κυρίως τους πιο αδύναμους.
Δημόσιο χρέος
Η λογική ότι οι περικοπές μειώνουν το χρέος καταρρέει μπροστά στην πραγματικότητα. Σε περιόδους κρίσης, η συρρίκνωση της οικονομίας είναι τόσο μεγάλη που το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ αυξάνεται αντί να μειώνεται. Η θεραπεία αποδεικνύεται χειρότερη από την ασθένεια.
Πληθωρισμός και ανισότητες
Βραχυπρόθεσμα, οι πολιτικές λιτότητας ρίχνουν τον πληθωρισμό κατά περίπου 0,35%, ωστόσο το κοινωνικό κόστος είναι δυσανάλογο. Οι ανισότητες διευρύνονται, η μεσαία τάξη συμπιέζεται και τα φτωχότερα στρώματα οδηγούνται σε απόγνωση.
Το στοίχημα της προστασίας
Το πλέον κρίσιμο συμπέρασμα των ερευνών είναι ότι η ζημιά από την λιτότητα γίνεται πολύ πιο έντονη όταν η οικονομία βρίσκεται ήδη σε ύφεση. Αντίθετα, οι πολιτικές στήριξης και προστασίας των εργαζομένων μπορούν να λειτουργήσουν ως ανάχωμα στην κρίση.
Οι κυβερνήσεις καλούνται να επιλέξουν: είτε θα συνεχίσουν την πεπατημένη των περικοπών, οδηγώντας σε βαθύτερη ύφεση, είτε θα προστατεύσουν τους εργαζόμενους και τα φτωχότερα στρώματα από τις συνέπειες μιας πολιτικής που έχει αποτύχει επανειλημμένα στην πράξη.
Η οικονομική επιστήμη και η εμπειρία των τελευταίων ετών είναι σαφής: η λιτότητα δεν φέρνει ανάπτυξη, αλλά φτώχεια και ανισότητα. Το ζητούμενο είναι αν υπάρχει η πολιτική βούληση να ακουστεί αυτό το μήνυμα.
