Πώς ο πληθωρισμός αύξησε τα κέρδη των επιχειρήσεων

Η Τράπεζα της Ελλάδος αποκαλύπτει, μέσω των στοιχείων του πρώτου εξαμήνου του 2025, μια λιγότερο γνωστή όψη της πρόσφατης ακρίβειας. Ενώ η αφηγηματική της περιόδου αναφέρεται στον πληθωρισμό ως αναπόφευκτη συνέπεια εξωγενών κρίσεων (πανδημία, ενεργειακό σοκ, πόλεμος), τα νούμερα υποδηλώνουν ότι οι αυξήσεις των τιμών δεν ήταν απλώς μια αμυντική κίνηση για να καλυφθούν τα κόστη.

Σε μεγάλο βαθμό, ο πληθωρισμός λειτούργησε ως ευκαιρία για τις επιχειρήσεις να διατηρήσουν ή ακόμη και να ενισχύσουν τα περιθώρια κέρδους τους σε ένα γενικευμένο κλίμα ανατιμήσεων.

Το πλέον κατατοπιστικό στοιχείο είναι το μερίδιο του καθαρού λειτουργικού πλεονάσματος των μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων, το οποίο διαμορφώνεται στο 25,7% για το εξάμηνο. Αυτό το ποσοστό είναι αισθητά υψηλότερο από τον μέσο όρο της προ πανδημίας περιόδου και πολύ κοντά στο επίπεδο του 2024. Αυτό το γεγονός είναι καθοριστικό: εάν οι αυξήσεις τιμών ήταν απλώς μια «μετακύλιση» ακριβότερων πρώτων υλών και ενέργειας, τα περιθώρια κέρδους θα είχαν συρρικνωθεί. Αντίθετα, παρέμειναν ιδιαίτερα υψηλά.

Το φαινόμενο αυτό υποδηλώνει την ύπαρξη του λεγόμενου «greedflation» ή πληθωρισμού της απληστίας. Στην πράξη, η ατμόσφαιρα γενικευμένης ακρίβειας παρείχε στις επιχειρήσεις μια ισχυρή «ομπρέλα τιμολόγησης». Ο πληθωρισμός κανονικοποίησε τις ανατιμήσεις, περιόρισε τις καταναλωτικές αντιδράσεις (καθώς όλα ακριβαίνουν) και επέτρεψε πολλές φορές όχι απλώς την πλήρη μετακύλιση του κόστους, αλλά και μια «υπερμετακύλιση».

Με άλλα λόγια, σε πολλούς τομείς οι επιχειρήσεις αύξησαν τις τιμές τους παραπάνω από το ποσοστό που θα απαιτούνταν για να καλύψουν μόνο την αύξηση των δαπανών τους, επικαλούμενες όμως τον γενικό πληθωρισμό ως δικαιολογία. Ο καταναλωτής, πληγμένος από τη συνολική ακρίβεια, δεν είχε τη δυνατότητα ή την οπτική να κάνει πάντα μια σαφή διάκριση. Το αποτέλεσμα ήταν η διατήρηση υψηλών εσόδων για τις επιχειρήσεις, ενώ τα νοικοκυριά αντιμετώπιζαν τη βαθιά υποβάθμιση της αγοραστικής τους δύναμης.