Τέλος στα «χρυσά διαβατήρια» στην ΕΕ: Ιστορική απόφαση του Δικαστηρίου

Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έβαλε οριστικό φρένο στην πρακτική των «χρυσών διαβατηρίων», καταλήγοντας πως η υπηκοότητα της ΕΕ δεν μπορεί να αποτελεί προϊόν οικονομικής συναλλαγής. Πρόκειται για μια απόφαση-ορόσημο, με την οποία ξεκαθαρίζεται ότι η ευρωπαϊκή ιθαγένεια απορρέει από βαθύτερους δεσμούς μεταξύ πολίτη και κράτους και όχι από την απλή παροχή επενδύσεων.

Η υπόθεση αφορούσε την πρακτική της Μάλτας, που από το 2020 προσέφερε ιθαγένεια σε επενδυτές από τρίτες χώρες, υπό την προϋπόθεση ότι θα πραγματοποιούσαν σημαντικές οικονομικές συνεισφορές, όπως η αγορά ακινήτων αξίας τουλάχιστον 700.000 ευρώ. Μέσω αυτής της διαδικασίας, οι επενδυτές αποκτούσαν και τα δικαιώματα του Ευρωπαίου πολίτη, μεταξύ των οποίων η ελεύθερη κυκλοφορία και η πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά.

Ωστόσο, το Δικαστήριο έκρινε πως η προσέγγιση αυτή συνιστά «εμπορευματοποίηση» της ιθαγένειας και έρχεται σε αντίθεση με τις θεμελιώδεις αξίες της Ένωσης, όπως η αλληλεγγύη, η εμπιστοσύνη και η συνεργασία μεταξύ των κρατών-μελών. Η ιθαγένεια της ΕΕ είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με μια αμοιβαία σχέση πίστης και υποχρεώσεων, που δεν μπορεί να αγοραστεί ή να πωληθεί.

Αξιοσημείωτο είναι πως, σε αντίθεση με τα «χρυσά διαβατήρια», προγράμματα όπως η «χρυσή βίζα» που εφαρμόζεται σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Πορτογαλία και η Ιρλανδία, προσφέρουν δικαίωμα διαμονής και όχι υπηκοότητα. Παρ’ όλα αυτά, και αυτά τα προγράμματα βρίσκονται στο στόχαστρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, λόγω κινδύνων που σχετίζονται με την ασφάλεια και το ξέπλυμα μαύρου χρήματος.

Η απόφαση αυτή σηματοδοτεί μια στροφή προς αυστηρότερες πολιτικές στην παροχή ιθαγένειας και στέλνει σαφές μήνυμα στα κράτη μέλη: η εθνική υπηκοότητα και, κατ’ επέκταση, η ευρωπαϊκή δεν είναι εμπόρευμα. Η Ένωση καλεί τα κράτη να τηρούν τις αρχές της νομιμότητας, της διαφάνειας και του κοινού συμφέροντος, ενισχύοντας τη συνοχή και την εμπιστοσύνη στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα.